วงล้อความรู้สึกคืออะไร?

วงล้อความรู้สึก หรือที่เรียกว่าวงล้ออารมณ์ เป็นแผนภาพวงกลมที่จัดเรียงคำบอกความรู้สึกจากคำกว้าง ๆ ไปสู่คำที่เฉพาะเจาะจง ตรงกลางมีอารมณ์หลักอยู่ไม่กี่แบบ ได้แก่ มีความสุข เศร้า โกรธ กลัว ประหลาดใจ รังเกียจ และแย่ รอบนอก แต่ละอารมณ์จะแตกแขนงออกเป็นความรู้สึกที่ชัดเจนยิ่งขึ้น เช่น “เศร้า” อาจหมายถึง เหงา เจ็บปวด ผิดหวัง หรือรู้สึกผิด

นี่คือแนวคิดทั้งหมด คนส่วนใหญ่พูดได้ว่า “ฉันรู้สึกแย่” แต่คำอย่าง “ฉันรู้สึกเหมือนไม่มีใครเห็นความสำคัญ” หรือ “ฉันรู้สึกว่าทุกอย่างเร่งรีบ” จะช่วยได้จริง เพราะคุณหรือคนที่คุณกำลังคุยด้วยสามารถลงมือทำอะไรบางอย่างเพื่อจัดการกับความรู้สึกนั้นได้

วิธีใช้วงล้ออารมณ์

เริ่มจากตรงกลาง อารมณ์หลักข้อไหนใกล้เคียงกับความรู้สึกของคุณในตอนนี้ที่สุด? อย่าคิดนานเกินไป
ไล่ดูออกไปด้านนอก อ่านคำบอกความรู้สึกรอบนอกในส่วนสีเดียวกัน คำไหนตรงที่สุด? อาจมีสองคำก็ได้
พูดออกมาหรือเขียนลงไป “ฉันรู้สึกคับข้องใจ” หรือ “ฉันรู้สึกวิตกกังวลและเหนื่อย” จุดสำคัญคือการเลือกคำที่ตรงกับความรู้สึก
ลองถามว่าความรู้สึกนั้นต้องการอะไร เมื่อเรียกชื่อความรู้สึกได้ ก็จัดการกับมันได้ง่ายขึ้น เช่น พักผ่อนเมื่อเหนื่อย พูดคุยเมื่อเหงา หรือวางแผนเมื่อรู้สึกว่าทุกอย่างถาโถมเข้ามา

หมุนวงล้อ

กด หมุน! แล้ววงล้อจะหยุดที่ความรู้สึกหนึ่งข้อ พร้อมระบุอารมณ์หลักไว้ข้าง ๆ เช่น “เศร้า – เหงา” การหมุนวงล้อทำให้กิจกรรมนี้เป็นทั้งเกมและจุดเริ่มต้นของบทสนทนา:

กิจกรรมเช็กอินและวงสนทนา – หมุนวงล้อ แล้วให้ทุกคนเล่าถึงช่วงเวลาที่เคยรู้สึกแบบนั้น
การเขียนบันทึก – ใช้ความรู้สึกที่วงล้อเลือกเป็นหัวข้อสำหรับเขียนในวันนี้
การแสดงและละคร – แสดงฉากเดิมอีกครั้ง โดยใช้อารมณ์ที่วงล้อเลือก
ครอบครัว – เป็นวิธีพูดคุยเรื่องความรู้สึกที่ผ่อนคลายระหว่างมื้ออาหาร

เลือกเฉพาะบางความรู้สึก

คุณสามารถเปิดหรือปิดอารมณ์หลักแต่ละแบบได้ หากทำกิจกรรมกับเด็กเล็ก ให้เลือก มีความสุข, เศร้า, โกรธ และ กลัว ไว้ก่อน แล้วค่อยเพิ่มอารมณ์อื่นภายหลัง หากต้องการเน้นความรู้สึกเชิงบวกเพื่อทำกิจกรรมฝึกขอบคุณ ให้เลือกเฉพาะ มีความสุข:

ใครใช้วงล้ออารมณ์

นักบำบัดและผู้ให้คำปรึกษา ใช้ช่วยให้ผู้รับบริการหาคำมาบอกเล่าความรู้สึกของตน
ครู ใช้ในการเรียนรู้ทางสังคมและอารมณ์ เด็กที่มีคำบอกความรู้สึกมากขึ้นจะจัดการกับความรู้สึกของตนได้ดีขึ้น
คู่รักและเพื่อน ใช้บอกได้ชัดเจนกว่าแค่พูดว่า “ไม่มีอะไร” หรือ “ทุกอย่างนั่นแหละ”
โค้ชและผู้จัดการ ใช้เช็กอินความรู้สึกของทีมและทบทวนการทำงาน
ทุกคน ที่สังเกตเห็นความรู้สึก แต่ยังหาคำเรียกไม่ถูก

ที่มาของวงล้อความรู้สึกหรือวงล้ออารมณ์

นักจิตวิทยา Robert Plutchik เผยแพร่วงล้ออารมณ์ของเขาในปี 1980 โดยนำเสนออารมณ์พื้นฐานแปดแบบ ได้แก่ ความยินดี ความไว้วางใจ ความกลัว ความประหลาดใจ ความเศร้า ความรังเกียจ ความโกรธ และความคาดหวัง จัดเรียงคล้ายสีบนวงล้อสี โดยวางอารมณ์ตรงข้ามไว้คนละฝั่ง

สองปีต่อมา นักบำบัด Gloria Willcox สร้าง The Feelings Wheel เพื่อช่วยให้ผู้คนบอกชื่อความรู้สึกของตน โดยมีความรู้สึกหลักหกแบบและคำที่เฉพาะเจาะจงอยู่รอบนอก วงล้อฉบับที่ใช้ที่นี่มีอารมณ์หลักเจ็ดแบบ รวมถึงคำว่า “แย่” ซึ่งหมายถึงความรู้สึกแบบเหนื่อย เครียด และเบื่อ และพัฒนาต่อยอดมาจากผลงานของเธอ ปัจจุบันวงล้อฉบับนี้เป็นแบบที่มีการแบ่งปันกันมากที่สุด

ดังนั้น “วงล้อความรู้สึก” และ “วงล้ออารมณ์” จึงหมายถึงสิ่งเดียวกัน นั่นคือแผนที่ที่ช่วยเปลี่ยนความรู้สึกคลุมเครือให้เป็นคำที่ตรงกับความรู้สึก

ความรู้สึกทั้งหมดบนวงล้อ

มีความสุข: ร่าเริง, ภูมิใจ, มองโลกในแง่ดี, สงบใจ, ขี้เล่น, ซาบซึ้ง, มีความหวัง, พึงพอใจ
เศร้า: เหงา, เจ็บปวด, ผิดหวัง, รู้สึกผิด, หมดหวัง, โศกเศร้า, ละอายใจ
โกรธ: คับข้องใจ, รำคาญ, อิจฉา, ขุ่นเคือง, เดือดดาล, ขมขื่น, ช่างตำหนิ
กลัว: วิตกกังวล, หวาดผวา, ไม่มั่นใจ, ประหม่า, กังวล, รู้สึกว่าทุกอย่างถาโถมเข้ามา, หมดหนทาง
ประหลาดใจ: ทึ่ง, สับสน, สะดุ้ง, ตื่นเต้น, อยากรู้อยากเห็น, ตกใจ
รังเกียจ: ไม่เห็นด้วย, ขยะแขยง, สะอิดสะเอียน, ชอบตัดสิน, กระอักกระอ่วน, รับไม่ได้
แย่: เหนื่อย, เครียด, เบื่อ, ยุ่ง, รีบร้อน, ไม่มีสมาธิ

วงล้อนี้เป็นเครื่องมือช่วยบอกชื่อความรู้สึก ไม่ใช่เครื่องมือวินิจฉัยโรค หากความรู้สึกหนักอึ้งยังคงอยู่นาน การพูดคุยกับคนที่คุณไว้ใจหรือผู้เชี่ยวชาญจะช่วยได้